PIT a darowizna od rodziców. Dowiedz się jak rozliczyć podatek

W ramach pomocy finansowej rodzice często przekazują swoim dorosłym już dzieciom darowiznę. Może być to pierwszy samochód czy też kwota pieniężna na zakup mieszkania. Większość z nas ma świadomość tego, że darowizna, którą przekazują najbliższe osoby w rodzinie, jest zwolniona od podatku od spadków i darowizn. Bywa jednak, że nie brakuje nam wiedzy o tym, czy na pewno w każdym przypadku i pod jakimi warunkami, zwolnienie od podatku rzeczywiście przysługuje. Kwestie te reguluje ustawa o podatku od spadków i darowizn oraz Kodeks Cywilny.
Dla określenia rodzaju zwolnienia podatkowego prawo przewiduje 4 grupy podatkowe, w których zebrano podatników ze względu na kryterium pokrewieństwa lub jego braku. Najbliższą rodzinę zaliczamy do grupy pierwszej, jednak w jej ramach utworzono jeszcze tzw. grupę 0, w skład której wchodzą: małżonek, zstępni (np. syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie), rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha. Jednocześnie prawo wskazuje dla każdej z grup podatkowych wysokość kwoty wolnej od podatku. W przypadku grupy 1 jest to 9637 zł. W przypadku otrzymania darowizny od obojga rodziców kwota wolna od podatku przysługuje odrębnie w stosunku do każdego z rodziców, tj. wynosi 19.274 zł. W praktyce wygląda to tak, że jeżeli wartość darowizny nie przekroczy tej granicy, obdarowany nie ma obowiązku zapłaty podatku. Pamiętajmy jednak, że relacja rodzice – dzieci oznacza przynależność do grupy zerowej. To z kolei sprawia, że wszystkie darowizny, nawet przekraczające znacznie określoną kwotę wolną od podatku, są zwolnione od opodatkowania, z pewnym zastrzeżeniem. Po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku, obdarowany (syn/córka) ma obowiązek zgłoszenia darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dna powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych dokonujemy na formularzu SD-Z2, który wygenerować pomoże nam program PIT dostępny online. Darowizna od rodziców o wartości poniżej 9637 zł, nie tylko jest zwolniona z opodatkowania, ale także nie musi być zgłoszona do urzędu skarbowego.

Należy mieć także na uwadze fakt, że jeżeli darowizna od rodziców została przekazana więcej niż jeden raz, wówczas sumuje się ich wartość za okres 5 lat poprzedzających okres, w którym miała miejsce ostatnia darowizna. Wówczas to otrzymana suma pieniężna będzie podstawą tego, czy kwota wolna od podatku została przekroczona czy nie. Jeśli tak, mamy obowiązek zgłoszenia do urzędu skarbowego. Umowa darowizny między rodzicami, a ich dzieckiem powinna zostać sporządzona w formie pisemnej. W niektórych przypadkach wymaganą formą jest jednak akt notarialny. Umowa darowizny sporządzona przez notariusza, zwalnia obdarowaną osobę od obowiązku zgłoszenia, gdyż dokonanie odpowiednich formalności leży po stronie notariusza.

O ważności dopełnienia obowiązku zgłoszenia świadczy fakt, że niezgłoszenie w wyznaczonym terminie przez obdarowanego do urzędu skarbowego otrzymanej darowizny, powoduje, że będzie ona podlegała podatkowi według opodatkowania dla I grupy podatkowej. Wówczas wysokość podatku wynosi od 3 do 20 procent, w zależności od wysokości kwoty nadwyżki ponad limit wolny od podatku. Warto dodać, że przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie przewidują możliwości przywrócenia tego sześciomiesięcznego terminu. Dlatego też nawet np. okoliczności niezależne od nas, np. choroba, nie są usprawiedliwieniem. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu.

Niektórzy zastanawiają się także czy otrzymaną od rodziców i zgłoszoną darowiznę należy następnie wykazać w zeznaniu rocznym PIT. Jednakże obdarowany nie musi uwzględniać jej w swojej deklaracji podatkowej za dany rok podatkowy. Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Dlatego darowizna opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn, nie jest objęta podatkiem dochodowym i nie musi być wykazywana w zeznaniu rocznym.

Tylko w sytuacji, gdy upłynie termin 6 miesięcy i obdarowany nie dokona zgłoszenia, musi złożyć zeznanie SD-3 i zapłacić podatek wynikający z otrzymanej decyzji ustalającej jego wysokość. Odpowiednie zeznanie podatkowe SD-3 można przygotować poprzez program PIT, który przeprowadzi nas przez poszczególne etapy wypełniania formularza. Jeśli kwota należnego podatku jest wysoka, istnieje możliwość skorzystania z jednej z ulg, ale tylko wtedy, gdy istnieją ku temu poważne przesłanki, np. ważny interes podatnika. Możliwe ulgi to: odroczenie terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej, rozłożenie na raty podatku lub zaległości podatkowej, umorzenie zaległości podatkowej.