Rodzaje podatków obowiązujących w Polsce

Podatek jest przymusową, bezzwrotną i nieodpłatną, powszechną daniną nakładaną przez państwo lub inne organy władzy publicznej na osoby fizyczną bądź prawne. Jednym słowem wszyscy jesteśmy podatnikami wpłacającymi, chociaż z różnych tytułów, pieniądze do wspólnej kasy jaką jest budżet państwa. 

Podatki pośrednie i bezpośrednie

Podatek bezpośredni zakłada jedność podmiotu go opłacającego i ponoszącego faktyczny ciężar ekonomiczny. Do tego typu podatków zaliczamy podatki dochodowe i podatki majątkowe. 

Podatek pośredni to taki, który zakłada rozdzielność podmiotu gospodarczego zobligowanego do zapłacenia od podmiotu, który ponosi ciężar ekonomiczny tegoż podatku. Do tego typu podatków zaliczamy wszystkie podatki wynikające z obrotu oraz konsumpcji, np.: podatek VAT. Podatek pośredni powstaje na skutek doliczania ustalonej prawem kwoty przez sprzedawcę do ceny produktu lub usługi, w sposób jawny lub niejawny. 

Podatek dochodowy od osób fizycznychOsobisty podatek dochodowy, czyli Personal Income Tax – PIT, to powszechny i bezpośredni podatek od dochodu osób fizycznych z tytułu wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, zasiłku, własnej działalności gospodarczej, wolnego zawodu, twórczości, działalności naukowej, oświatowej, artystycznej, publicystycznej, literackiej. Nie ma też różnicy czy jest to umowa zlecenie, czy dzieło, obowiązuje też od kapitałów, praw majątkowych, licencji i ich sprzedaży. Podstawą opodatkowania jest dochód. Podatek jest odprowadzany do urzędu skarbowego zaliczkowo a rozliczany raz do roku. Podatek rozlicza podatnik lub jego pracodawca. Wszyscy mogą to zrobić stosując program PIT. 

Podatek dochodowy od osób prawnych

Podatek dochodowy od osób prawnych ma również charakter powszechny, bezpośredni i globalny. Opłacają go wszelkie podmioty posiadające osobowość prawną oraz podmioty państwowe nie posiadające osobowości prawnej. Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest całkowity dochód bez względu na źródła oraz jego rodzaje a stanowiący różnicę pomiędzy przychodami a kosztami ich uzyskania. Podatek wylicza się na podstawie ewidencji księgowej.

Podatki majątkowe

Podatki majątkowe związane są z prawami własności, dzielą się na 4 rodzaje: 

  • podatki od posiadania majątku, najważniejszymi podatkami tej grupy są: podatek rolny, podatek od nieruchomości, podatek od środków transportu
  • podatki od przyrostu majątku, do tej grupy zalicza się podatek od spadków i darowizn oraz opłatę skarbową
  • podatki od wzrostu wartości posiadanego majątku, gdy wzrost ten nastąpił z przyczyn niezależnych od właściciela, do tej grupy należy opłata adjacencka, płacona przez właścicieli nieruchomości z tytułu wzrostu ich wartości wskutek np. inicjowanego przez władze lokalne uzbrojenia terenu czy zmiany planu zagospodarowania przestrzennego
  • podatki od transformacji majątku w przypadku sprzedaży lub zamiany rzeczy czy praw majątkowych na inne rzeczy czy prawa majątkowe, w postaci opłaty skarbowej

 

  • Podatek od towarów i usług
  • Podatek od towarów i usług, czyli podatek VAT. Stosuje się go aktualnie w większości krajów całego świata. Przedmiotem opodatkowania jest wartość sprzedaży towarów i usług a podstawą przyrost wartości netto zachodzącej w danej fazie produkcji. Przedsiębiorca nalicza ten podatek od wartości sprzedanych przez siebie towarów i usług, ale płaci tylko różnicę pomiędzy podatkiem naliczonym a zapłaconym już wcześniej z tytułu nabycia towarów i usług niezbędnych mu do produkcji a uwidocznionych w fakturach czy dokumentach celnych.

    Sprzedaż mieszkania a podatki i deklaracja roczna PIT

    Sprzedać mieszkania, czyli nieruchomości wiąże się z zapłaceniem podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. Powszechnie ten podatek nazywa się rozliczeniem PIT. Jednak rozliczenie PIT z tytułu zbycia prywatnie nieruchomości oraz realizacji prywatnie praw związanych z nieruchomością następuje po zakończeniu roku podatkowego, nawet jeśli do sprzedaży doszło w styczniu, czyli jeszcze przed rozliczeniem PIT za rok poprzedni. Do rozliczenia podatku ze sprzedaży nieruchomości służy PIT-39. Na druku PI-39 składanym za rok 2018 należy więc wpisać przychód za rok 2018, ale też można rozliczyć nieruchomości sprzedane w latach 2013-2017. Dlaczego?

    5 lat na złożenie deklaracji PIT

    W myśl zapisu z ustawy o podatku dochodowym. Jeśli od końca roku podatkowego zbycia nieruchomości minęło 5 lat to przychód nie podlega opodatkowaniu, a zatem nie ma konieczności rozliczenia się z podatku. Odpłatne zbycie nieruchomości lub części, czy udziałów w nieruchomości jest źródłem przychodu tylko, gdy zostanie dokonane przed upływem 5 lat – licząc od końca roku kalendarzowego w roku zbycia. Okres ten liczy się też dla osób dokonujących zamiany.

    Podatek a wspólne rozliczanie się z małżonkiem

    Małżonkowie, którzy wspólnie sprzedają nieruchomość, która objęta jest wspólnością majątkową muszą złożyć 2 deklaracje, a każdy z osobna wykazuje przychód ze swojego udziału w tej współwłasności. Sam przychód ze sprzedaży nieruchomości np. mieszkania podlega opodatkowaniu tzw. podatkiem ryczałtowym – 19% podstawy opodatkowania. Podstawę wylicza się z dochodu, czyli przychodu minus poniesione koszty. Z osobna ustala się przychód i koszty. Pomóc w tym może program PIT, w którym wpisuje się wszystkie kwoty oraz informacje co deklarujemy np. nieruchomość sprzedaną w 2018 roku. Jednak uwaga! Przychodem jest wartość wyrażona w cenie wpisanej w umowę. A kosztami są np. wydatki na akt notarialny, ogłoszenia o sprzedaży czy koszty pośrednictwa. Ważne jest też, aby nieruchomość sprzedawać w cenie rynkowej. Jeśli będzie zbyt niska to Urząd Skarbowy może wszcząć postępowanie wyjaśniające i skontrolować zawartą transakcję. Dlatego warto ściśle przestrzegać przepisów, a jeśli były przesłanki do znacznego obniżenia ceny transakcyjnej trzeba zachować na to konkretne dowody w razie kontroli.

    Podatki w przedsiębiorstwie

    Co do zasady takiej deklaracji nie składają przedsiębiorcy, gdy sprzedają nieruchomości zaliczone do majątku przedsiębiorstwa, ponieważ taka sprzedaż nie dotyczy majątku osoby fizycznej, a majątku firmowego, więc rozlicza się ją jako przychód z działalności gospodarczej. Jednakże tutaj także jest wyjątek. Do PIT-39 deklaruje się przychody ze zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością oraz w prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej. Są to:

    • prawa do domu jednorodzinnego lub udziały w takim prawie, w spółdzielni mieszkaniowej,
    • spółdzielcze prawo własnościowe  lub udziały w prawie do lokalu mieszkaniowego,
    • grunty lub udziały w gruncie lub prawa do gruntu albo prawa użytkowania wieczystego gruntu,
    • odrębna nieruchomość lub udział w niej – lokal mieszkaniowy lub budynek mieszkalny.

    Także wynikające z tytułu umów przedwstępnych zaliczka, zadatek i kaucja oraz podpisanie umowy sprzedaż lub umowy zamiany rozliczane są w całości w ramach deklaracji podatkowej za poprzedni rok podatkowy.
     

    Ulga Internetowa. Czy nadal można odliczyć koszty internetu od podatku?

    Podatnik, który rozlicza się z Urzędem Skarbowym, ma prawo do różnych odliczeń. Co roku są one aktualizowane, po to, by podatnik miał różne możliwości ulg i odliczeń kosztów, ponieważ wpływa to ostatecznie na wysokość podatku do zapłacenia lub do jego zwrotu. Jedną z bardziej znanych i często stosowanych jest ulga internetowa. Większość podatników korzysta z internetu na co dzień, dlatego warto mieć na uwadze możliwość wliczenia tych kosztów do zeznania podatkowego. Przede wszystkim należy być w posiadaniu umowy na internet, czy to na abonament, czy w zestawie z innymi produktami cyfrowymi. Umowa powinna być podpisana na osobę, która składa zeznanie podatkowe z odliczeniem ulgi internetowej. Ponadto należy być w posiadaniu wszystkich faktur obejmujących szczególny wykaz płatności za każdy miesiąc użytkowania internetu. Odliczenia za internet można dokonać tylko 2 razy, mianowicie 2 kolejnych lat z rzędu lub też 2 lat korzystania z internetu. Warunkiem jest to, aby mieć udokumentowany cały rok użytkowania internetu łącznie z kosztami, wydatkami, a także płatnościami za poszczególne miesiące i usługi. Tak naprawdę do rozliczenia wchodzi jedynie usługa abonamentowa za internet. Stąd też korzystanie z internetu na kartę nie może być uznane w zeznaniu podatkowym za poprzedni rok. Osoby, które mają zestawy z telewizją czy telefonem, rozliczają wyłącznie internet, dlatego muszą być w posiadaniu faktur z wyszczególnieniem tej usługi. Można poprosić o ten wykaz swojego operatora i wówczas on przyśle na adres e-mailowy wszystkie potrzebne dokumenty. Mając faktury, należy podliczyć zapłacone koszty za usługi internetowe za dany rok. Suma ta jest wprowadzana do zeznania podatkowego, w pierwszej kolejności do załącznika. Aby ułatwić sobie wyliczenia, warto skorzystać z programu PIT online, który za darmo można pobrać z rządowych stron internetowych. Dla osób fizycznych będzie potrzebny załącznik PIT-0, w którym suma kosztów za internet jest wpisywana. System wówczas automatycznie przenosi sumę do formularza PIT-37 i można w dalszej kolejności wyliczać podatek. Przedsiębiorcy również mogą odliczać sobie internet w formularzu PIT-36, pod warunkiem, że kosztów za jego użytkowanie nie uznawali wcześniej w innych rozliczeniach. Z ulgi internetowej można skorzystać tylko raz, dlatego osoby, które nie rozliczały internetu, powinny się tym tematem zainteresować. Nie ma znaczenia, czy z internetu korzysta się w telefonie komórkowym, czy na komputerze, ponieważ dla Urzędu Skarbowego najważniejsza jest umowa oraz faktury z uwzględnieniem kosztów za usługi internetowe. Do formularza podatkowego wpisuje się kwotę brutto za usługi internetowe, razem z podatkami. Jednak są ustalane limity, których z kolei nie można przekroczyć. Mianowicie, ulgę internetową można odliczyć do 760 złotych rocznie. Oznacza to tyle, że jeśli roczne koszty usług internetowych przekroczyły kwotę 760 złotych, wówczas Urząd Skarbowy uznaje w rozliczeniu podatkowym tylko tę sumę. To, co będzie powyżej, system uzna za błąd i wówczas w formularzu trzeba będzie wpisać kwotę 760 złotych. To z kolei oznacza, że podatnicy, którzy płacili miesięcznie około 60 złotych za internet mogą całą tę sumę za cały rok w pełni odliczyć od podatku. Droższe usługi abonamentowe zostaną natomiast obniżone w zeznaniu podatkowym. W sytuacji, kiedy umowa na internet jest na kilka osób jednocześnie, wówczas każda z nich może skorzystać z ulgi za internet. Dowodem będzie zestaw faktur czy paragonów na każdą osobę, aby urząd skarbowy miał pewność, że ulga się należy. W zeznaniu podatkowym warto wpisywać prawdziwe dane, gdyż Urząd Skarbowy ma prawo je sprawdzić. W razie wątpliwości wzywa podatnika do kontroli razem z zestawem faktur, by wykazać, że faktycznie należy się ulga internetowa. Odliczając internet nie wolno wyzbywać się faktur, ponieważ przez 5 kolejnych lat Urząd Skarbowy ma prawo je ponownie sprawdzić. Jeśli nastąpił błąd w rozliczeniach podatkowych, wtedy można złożyć korektę. Tak samo jest w sytuacji, jeśli podatnik zapomniał odliczyć ulgę internetową, a złożył już zeznanie. Wystarczy jak najszybciej złożyć korektę, wpisując koszty internetowe i wysłać ją do Urzędu Skarbowego ponownie, zaznaczając że jest to korekta. W wielu sytuacjach ulga internetowa powoduje wyższą kwotę podatku do zwrotu, dlatego warto korzystać z tak cennej opcji, którą nadal w 2019 roku Ministerstwo Finansów udostępnia.

    Progi podatkowe w Polsce – ile wynoszą pierwszy i drugi próg podatkowy?

    Praktycznie każda osoba osiągająca dochody musi odprowadzić od nich należny podatek. Jego wysokość zależy od wysokości osiąganego dochodu. Osoby zatrudnione na podstawie umów (o pracę, zlecenie czy dzieło) lub w innej formie, w której to podmiot zewnętrzny – płatnik – odprowadza za nich należny podatek, co roku rozliczają swój podatek dochodowy, poprzez złożenie deklaracji PIT-37. Złożenie deklaracji powinno nastąpić do 30 kwietnia każdego roku, za rok poprzedni.

    Zasady rozliczenia PIT

    Po co podatnicy składają co roku deklarację PIT? Pytanie to może wydać się zasadne, skoro co miesiąc płatnicy pobierają z części naszego wynagrodzenia zaliczkę na podatek dochodowy. Jednak zaliczka, to jeszcze nie właściwy podatek, a jedynie przewidywana i szacowana średnia wartość podatku. Jeżeli w ciągu roku nie osiągamy wielkich różnic w dochodach, oraz zarabiamy zbyt dużo, przy końcowym rozliczeniu kwota należnego podatku do zapłaty, lub ewentualnego zwrotu waha się w granicach kilku złotych. Dzięki co miesięcznym odprowadzanym zaliczkom nie stajemy przed koniecznością nagłego, wysokiego wydatku, w  postaci zapłacenia wysokiego podatku. Czasami jednak może zdarzyć się, że zobowiązani zostaniemy do sporej dopłaty. Dlaczego?

    Progi podatkowe w Polsce

    Polskie ustawodawstwo podatkowe przewiduje dwie wysokości progów podatkowych. Niższy to stawka 18%, wyższy natomiast 32%. Od tego do którego progu podatkowego będziemy należeć zależy to ile zarabiamy i jaki roczny dochód osiągniemy. Niestety, im lepiej zarabiamy, tym więcej musimy oddać państwu. Choć trudno uznać to za sukces, to w gronie osób płacących podatek 32-procentowy jest zaledwie kilka procent Polaków. Aby zostać objętym tą stawką należy przekroczyć w ciągu roku dochód 85.528 zł. Powyżej tej kwoty nasze dochody opodatkowane zostają stawką 32%. Należy jednak pamiętać, że podatek w tej wysokości jest odprowadzany jedynie od dochodów przekraczających nadwyżkę progu podatkowego.

    Weryfikacja rozliczenia na koniec roku

    To czy uiściliśmy odpowiednią wysokość podatku w ciągu roku zostaje zweryfikowane podczas corocznej deklaracji PIT. Jeżeli nie jesteśmy pewni co do swoich wyliczeń warto rozliczyć PIT przez internet. Ta forma zapewnia bezproblemowe wypełnienie formularzy, a do tego ogranicza ryzyko wystąpienia błędów w wyliczeniu. Jeżeli w ciągu roku płatnik odprowadzał zaliczkę odpowiednią do pierwszego progu podatkowego, a na koniec roku pracownik otrzymał bardzo wysoką premię roczną, może doprowadzić do niedopłaty podatku. Wówczas w rozliczeniu rocznym wystąpi konieczność dopłaty należnego podatku.

    Wspólne rozliczenie ratunkiem przed dopłatą podatku

    Jedną z możliwości obniżenia należnego podatku może być wspólne rozliczenie się z małżonkiem, lub dzieckiem – jako samotny rodzic. Ma to sens wówczas jeśli jedna z osób kwalifikuje się już do drugiego progu podatkowego, a druga z nich nie osiąga dochodów, lub są one bardzo niskie. Wówczas łączna kwota dochodu zostaje uśredniona i pozwoli podatkowi „spaść” z drugiego progu podatkowego do pierwszego. Te rozwiązania również możemy zastosować rozliczając PIT przez internet, wybierając opcję wspólnego rozliczenia. Warto skorzystać z takich rozwiązań, aby obniżyć podatek, lub uniknąć jego dopłaty.